Koffiemerken
Zo lees je een pak Italiaanse koffie: arabica, robusta, intensiteit en branding
Het grootste cijfer op de voorkant geeft zelden antwoord op je eerste vraag: kun je deze koffie goed gebruiken met het apparaat dat thuis staat?
Je houdt een pak koffie vast. Er staat 100% arabica op, een intensiteit van 7 en ergens het woord espresso. Dat lijkt veel informatie, maar het zijn drie verschillende gegevens: de samenstelling, een smaakindicatie van de producent en een beoogde bereiding.
Lees een verpakking daarom in een vaste volgorde. Begin bij de vorm en de geschiktheid voor je apparaat. Kijk vervolgens naar samenstelling en branding. Gebruik de smaakomschrijving om je voorkeur te verkennen en controleer de datum en bewaarinstructies. Zo wordt een etiket bruikbaar, ook zonder veel koffiekennis.
Begin bij bonen, maling of capsules
De eerste keuze is praktisch. Hele bonen moet je malen. Gemalen koffie heeft al een bepaalde maalgraad. Capsules zijn gemaakt voor een bepaald systeem.
Bij een zak bonen heb je dus een losse molen of een geschikte volautomaat nodig. Bij voorgemalen koffie zoek je de zetmethode op het pak. Het Nederlandse woord snelfiltermaling verwijst naar koffie voor een filterapparaat. Op Italiaanse verpakkingen kom je bijvoorbeeld macinato tegen: gemalen. De verdere aanduiding vertelt voor welke bereiding die maling bedoeld is.
Voor een mokapot, filterapparaat en pistonmachine zoek je elk de passende maling. Alleen de vermelding ‘gemalen koffie’ geeft daarvoor te weinig informatie.
Bij capsules lees je de compatibiliteit volledig. Een merk kan verschillende systemen verkopen. Iperespresso en Nespresso zijn bijvoorbeeld verschillende systemen; de capsules zijn niet onderling uitwisselbaar. De naam van de koffie of het woord espresso lost dat verschil niet op.
Arabica en robusta vertellen wat erin zit
Arabica en robusta zijn de twee belangrijkste namen die je voor koffie op een verpakking tegenkomt. Arabica verwijst naar Coffea arabica. Robusta behoort tot Coffea canephora.
100% arabica vertelt dat de koffie uit arabicabonen bestaat. Een melange van arabica en robusta combineert beide. Soms noemt de fabrikant percentages, soms alleen de soorten.
Deze informatie beschrijft de samenstelling. Voor de smaak doen ook herkomst, verwerking, branding en bereiding ertoe. Je kunt daarom geen volledige kwaliteitsbeoordeling uit één soortnaam halen.
Ook een melange bestaat niet vanzelf uit arabica én robusta. Een mengsel van arabicabonen uit verschillende herkomsten is eveneens een melange. Bij die term gaat het om het combineren.
Branding bepaalt een deel van het smaakprofiel
Tijdens het branden veranderen groene koffiebonen in de bruine bonen die we malen en zetten. Daarbij ontwikkelen zich de aroma's en smaken van gebrande koffie.
Op de verpakking staan aanduidingen als licht, medium en donker, of de Italiaanse woorden tostatura media en tostatura scura. Die geven de richting van de branding aan. Een donkerder profiel legt meer nadruk op gebrande smaaktonen; bij een lichter profiel krijgen andere kenmerken van de koffie meer ruimte.
Gebruik de aanduiding als eerste oriëntatie. De categorie medium omvat verschillende recepten van verschillende branders. Het woord vertelt meer wanneer je het samen leest met de smaakomschrijving en je eerdere ervaring met het merk.
De Italiaanse identiteit van een koffie bepaalt de branding niet. Een Italiaans merk kan verschillende brandprofielen voeren.
Intensiteit is een smaakaanwijzing van de maker
Een groot cijfer trekt de aandacht. Het hoort bij de intensiteitsschaal van de producent. Zo'n schaal beschrijft de bedoelde smaakindruk, met factoren als gebrande smaak, bitterheid en mondgevoel.
Een 9 is geen kwaliteitscijfer. Het cijfer geeft ook geen hoeveelheid cafeïne aan. Gebruik het om varianten binnen dezelfde productreeks te vergelijken; voor een vergelijking tussen merken heb je meer informatie nodig dan het getal alleen.
Vraag jezelf af wat je zoekt. Een nadrukkelijke gebrande smaak? Een zachter profiel? Een koffie die je prettig vindt met melk? De omschrijving naast het cijfer helpt die vraag concreter te beantwoorden.
Smaaktonen beschrijven wat je kunt herkennen
Woorden als cacao, noten, fruit en bloemen beschrijven smaak- en aromavergelijkingen. Bij gewone, ongearomatiseerde koffie gaat het om associaties die de koffie oproept. Voor de samenstelling van gearomatiseerde producten kijk je naar de productinformatie.
Lees zulke woorden als een uitnodiging om te letten op verschillen. Je hoeft geen hazelnoot te herkennen om een koffie lekker te vinden. ‘Ik vind deze ronder dan de vorige’ is al een bruikbare waarneming.
Vergelijk bij voorkeur met dezelfde zetmethode en dezelfde hoeveelheden. Dan zegt het verschil in je kop meer over de koffie die je probeert.
Branddatum en THT beantwoorden andere vragen
De branddatum vertelt wanneer de koffie is gebrand. THT staat voor ten minste houdbaar tot en gaat over het behoud van kwaliteit onder de aangegeven bewaaromstandigheden.
Die twee datums zijn niet hetzelfde. Uit een THT-datum kun je de branddatum niet rechtstreeks aflezen. Daarvoor zou je ook moeten weten welke houdbaarheid de producent aan dat product geeft.
Na het openen veranderen de omstandigheden. Volg daarom de bewaarinstructies en kies een verpakking die past bij je gebruik. Een grote zak die lang open blijft, is voor een huishouden met weinig koffiedrinkers minder praktisch dan een kleinere verpakking.
Gemalen koffie verandert sneller dan hele bonen doordat meer oppervlak aan de omgeving wordt blootgesteld. Maal je zelf, maal dan de hoeveelheid die je gaat gebruiken. Een datum op het pak vervangt zorgvuldig bewaren niet.
Een voorbeeldetiket ontcijferd
Onderstaande gegevens zijn een verzonnen leesvoorbeeld. Ze horen niet bij een bestaand product en vormen geen volledig verpakkingsetiket.
| Tekst op het voorbeeldpak | Wat je eruit haalt |
|---|---|
| 100% arabica | De samenstelling bestaat uit arabicabonen |
| Tostatura media | De producent omschrijft de branding als medium |
| Intensiteit 7/10 | Een smaakindicatie op de schaal van deze producent |
| Macinato per moka | Gemalen koffie, bedoeld voor een mokapot |
| Tonen van cacao en noten | De maker gebruikt deze woorden om het smaakprofiel te beschrijven |
| 250 g | Het gewicht van de inhoud |
| Ten minste houdbaar tot: … | Een kwaliteitsdatum; geen vermelding van de branddatum |
In dit voorbeeld geeft macinato per moka het eerste beslissende antwoord. Je weet meteen voor welke bereiding de gemalen koffie bedoeld is. Pas daarna worden het smaakprofiel en de intensiteit nuttig voor de keuze.
Vijf vragen voordat je het pak meeneemt
- Kan ik deze vorm gebruiken met mijn apparaat of molen?
- Past de maling of het capsulesysteem bij mijn manier van zetten?
- Wat vertelt de samenstelling over de koffie?
- Welke smaakrichting beschrijven de branding en de proefnotities?
- Passen de datum, bewaarinstructies en verpakkingsgrootte bij mijn gebruik?
Je hoeft het hele etiket niet uit je hoofd te leren. De volgorde maakt het verschil. Eerst kies je koffie die je kunt zetten; daarna ontdek je welke je graag drinkt.
Bronnen
- Crop Trust — Arabica en robusta als koffiesoorten
- Coffee Sapiens — Branding en maling
- Starbucks at Home — De betekenis van koffie-intensiteit
- Lavazza — Lichte, medium en donkere branding
- Voedingscentrum — Wat de THT-datum vertelt
- Specialty Coffee Association — Wat verse koffie betekent
- Kaffeina Group, illy-distributeur — Capsules en compatibiliteit